Сангийн далай хийд

Орон нутагт | Өмнөговь
mishigsuren@montsame.mn
2021-01-20 10:36:59

Өмнөговь /МОНЦАМЭ/ Өмнөговь аймгийн есөн гайхамшгийн нэг 18-р зууны үед байгуулсан ч одоог хүртэл хуучин төрхөөр нь хадгалж буй Сангийн далай хийдийн тухай уншигч олондоо хүргэж байна. 

Өмнөговь аймгийн Номгон сумын нутагт 1707 онд Тал хүйтний хөндий хэмээх газарт байгуулжээ. Төвөдөөс ирсэн бадарчин лам Үйзэн Саарав нэгэн булгийн дэргэд буудаллаж сан тавьж, ардхан талд нь жижиг шавар байшин бариулснаар эхлэлийг тавьжээ. 1708 оноос лам хувраг сууж эхлэн 1772 онд цогчин дуган барьж, Энх-Амгалангийн хаалга хийлгэн “Рашчойнхор дамбадаржаалин” хийд хэмээн нэрийдэх болжээ. 1835 оноос үйл ажиллагаа нь улам өргөжин Дүйнхорын дуган, Хайлан дуган, Жүдийн дуган, Сахиусны дуган, Гүүргийн дуган зэргийг барьж, ном судар барлан хэвлэх, мамба жүд зэрэг төрөлжсөн сургалтын дацангууд байгуулсан гэж түүхэнд тэмдэглэсэн байдаг байна.

Сангийн далай хийд нь хааш хаашаа 98 метр орчим хэрмэн хашаатай, 500 гаруй лам хуврагтай, 11 дуган сүмтэй, 8 дацан, 10 жастай, 11 мянган малтай, 1500 гаруй сүсэгтэн шавьтай болтлоо өргөжсөн байв. Тус хийдийн байрласан Тал хүйтний хөндий нь эр хүний хэрэглэл болох “хэт”-ний хэлбэртэй бөгөөд хийдийн барилга байгууламжид Хилийн цэргийн 8 дугаар отряд байрлаж өмнөд хилийг хамгаалж байсан түүхтэй. 1937 оны хэлмэгдүүлэлтийн хар шуурганы үеэр тус хийдийн барилга байгууламжийг төдийлөн хөндөлгүйгээр авч үлдсэн нь өнөө хүртэл өвлөгдөн иржээ.

2003 оноос хойш зарим барилгын эвдрэл гэмтэлийг сэргээж 2007 онд дуусгасан байна.

Холбоотой мэдээ